13 — 15 września 2024
DZIEŃ 3 – emocje
Kobieta znikąd /La Femme de nulle part/ (1922)
reż. Louis Delluc, Francja
W wiejskiej posiadłości pod Genuą pojawia się Nieznajoma. Odbywa emocjonalną podróż do przeszłości, by ożywić wspomnienia wielkiego uczucia sprzed 30 lat, które zaważyło na jej dalszym życiu. Tymczasem mieszkająca tu obecnie młoda kobieta musi zdecydować o swoim losie: zostać z mężem i dzieckiem czy odejść z innym…
Klasyka awangardy, arcydzieło francuskiego impresjonizmu, tworzące razem z Milczeniem (Le Silence, 1920) i Gorączką (Fièvre, 1921) nieformalną trylogię Louisa Delluca (1890–1924), najważniejszego przedstawiciela tego nurtu. Pierwotnie pisarz i dramaturg, zafascynowany kinem jako sztuką stał się pierwszym profesjonalnym krytykiem i teoretykiem filmowym, intelektualnym przywódcą grupy debiutantów początku lat 20. XX wieku. Sugestywna kreacja Éve Francis, żony i muzy Delluca, jako dojrzałej, samotnej kobiety konfrontującej się ze wspomnieniami szczęścia we dwoje, zręczny montaż podkreślający przez retrospekcje i przenikania analogie między dwiema bohaterkami i wpływ przeszłości na teraźniejszość, a także symboliczna rola pejzażu – wszystko to napełnia Kobietę znikąd charakterystyczną dla twórczości autora i całego nurtu melancholią.
Znakomite, szczytowe osiągnięcie reżysera (uważającego ten obraz za najbardziej udany w swoim dorobku) jest zarazem przedostatnim tytułem w jego filmografii: chory na gruźlicę umrze, nie doczekawszy premiery Powodzi (L’Inondation, 1923), wieńczącej krótki, acz twórczy okres impresjonizmu. Pośmiertnym wyrazem uznania dla Delluca jest przyznawana przez krytykę od 1937 roku nagroda jego imienia dla najlepszego filmu francuskiego.
Film został odrestaurowany w 2015 roku w jakości 2K przez Les Documents cinématographiques w ramach planu digitalizacji CNC na podstawie duppozytywu zachowanego w La Cinémathèque française.
opracowanie: Katarzyna Wajda
Wprowadzenie: Paulina Haratyk (Uniwersytet Jagielloński)
Produkcja: Félix Juven
Reżyseria: Louis Delluc
Francja, 1922, 68 minut
Scenariusz: Louis Delluc
Zdjęcia: Alphonse Gibory, Georges Lucas
Obsada: Ève Francis, Roger Karl, Gine Avril, André Daven, Michel Duran, Noémi Scize, Edmonde Guy, Denise
Pokaz z kopii DCP, czarno-białej; plansze: FR; napisy: PL
Restauracja cyfrowa wykonana w 2015 roku.
Źródło: La Cinémathèque française
Sylwester /Sylvester/ (1924)
reż. Lupu Pick, Niemcy
Noc sylwestrowa w wielkim mieście. Na zapleczu tawerny właściciel i jego żona przygotowują kolację. Nieoczekiwanie pojawia się matka mężczyzny. Kobiety są skonfliktowane, mimo to synowa przełamuje niechęć i zaprasza teściową do wspólnego stołu. Wzajemna wrogość bierze jednak górę: im bliżej północy, tym bardziej rośnie i napięcie między nimi, i rozpacz mężczyzny, zakładnika ich zaborczych uczuć…
Klasyka Kammerspielu, jednego z najważniejszych artystycznych nurtów kina weimarskiego. Czwarty – i obok Szyn (Scherben, 1921) najlepszy – wspólny film reżysera Lupu Picka (1886–1931) i scenarzysty Carla Mayera (1894–1944), współtwórcy czołowych osiągnięć tego gatunku. Wręcz archetypowy kameralny dramat z ograniczonym czasem i miejscem akcji, niewielką grupą – bezimiennych, zredukowanych do ról społecznych – bohaterów, którzy nagle znajdują się w kryzysowej sytuacji prowadzącej do nieuchronnej tragedii.
Brak napisów (poza początkową planszą) sprawia, że narracja staje się czysto wizualna, emocje – filmowe, oparte na obrazie i sugestywnej grze aktorskiej. Klaustrofobiczność przestrzeni, w której rozgrywa się dramat bohaterów, podkreślają kontrastujące z nią swą radością i dynamiką sceny świętującego na ulicach i w salach balowych tłumu. Otwierające zaś film motto z przypowieści o wieży Babel nadaje tej historii szerszy i bardziej uniwersalny wymiar, wskazując nieumiejętność porozumiewania się jako powód tragedii.
Sylwester i Szyny pierwotnie miały być częścią Kammerspielowej trylogii Picka i Mayera zakończonej Portierem z hotelu Atlantic (Der letzte Mann, reż. F.W. Murnau, 1924) – reżyser nie zaakceptował jednak narzuconego przez producentów happy endu i wycofał się z projektu.
W latach 2018–2020 film został zrekonstruowany i odrestaurowany w ramach współpracy między Deutsche Kinemathek a National Film Archive of Japan. Głównym elementem restauracji była kopia nitro z National Film Archive of Japan, która została zdigitalizowana w rozdzielczości 4K w IMAGICA Lab w Tokio. Dodatkowo użyto dwa dupnegatywy obrazu z La Cinémathèque française oraz skróconą kopię z Deutsche Kinemathek. Restaurację cyfrową przeprowadzono pod kierownictwem Deutsche Kinemathek w ARRI Media w Berlinie.
opracowanie: Katarzyna Wajda
Wprowadzenie: Julia Wallmüller (Deutsche Kinemathek)
Produkcja: Rex Film
Reżyseria: Lupu Pick
Niemcy, 1924, 58 minut
Scenariusz: Carl Mayer
Zdjęcia: Karl Hasselmann, Guido Seeber
Obsada: Edith Posca, Eugen Klöpfer, Frida Richard
Pokaz z kopii DCP (tinta),
plansze : DE; napisy: PL i EN
Polska premiera odrestaurowanej wersji filmu.
Restauracja cyfrowa wykonana w 2020 roku.
Źródło: Deutsche Kinemathek
źródło: La Cinémathèque française
źródło: La Cinémathèque française
Sounds of Silents 2025 