13 — 15 września 2024
Krótkie filmy
Filmy Jana Kříženeckiego
W maju 1898 roku fotograf amator Jan Kříženecký zakupił urządzenie typu kinematograf od braci Lumière i kilka tygodni później zaprezentował „Czeski Kinematograf” na Wystawie Architektury i Inżynierii w Pradze. Za pomocą tego urządzenia pozwalającego na filmowanie, kopiowanie i projekcję nakręcił od 1898 do 1913 roku około 42 filmy, z których część została zrealizowana podczas Wystawy i odniosła wówczas wielki sukces.
Ponad 120 lat później 33 zachowane materiały – widoki Pragi lub scenki komediowe – dają nam unikalne spojrzenie na przełom wieków, dostarczają obrazy miasta, jego przedmieść i mieszkańców. Filmy te koncentrowały się na ważnych wydarzeniach i uroczystościach tamtego czasu, a także na codziennych aktywnościach, takich jak ćwiczenia towarzystwa sportowego Sokół czy wyścigi konne. Wśród nich są także pierwsze czeskie propozycje fabularne, np. jednoujęciowe groteski z kabaretowym artystą Josefem Švábem-Malostranskim w roli głównej.
Digitalizacja wszystkich zachowanych filmów zrealizowanych przez Jana Kříženeckiego wymagała kilkuletniej pracy nad ich kompilacją, porównaniem i identyfikacją. Zarówno oryginalne negatywy kamerowe, jak i oryginalne kopie (jeśli ich stan zachowania na to pozwalał) zostały zdigitalizowane. Zrezygnowano jednak z retuszu, aby zapewnić widzowi rzadkie dziś doświadczenie rzeczywistej jakości kopii filmowej z początków kina. Pierwsze filmy stworzone na ziemiach czeskich są zatem prezentowane w sposób podkreślający ich różnorodność i materialność.
opracowanie: Jeanne Pommeau (Národní filmový archiv)
Randka w młynie (Dostaveníčko ve mlýnici)
Przed młynem, stanowiącym element Wystawy Architektury, Josef Švab-Malostranský pokazuje publiczności plakat „Czeski Kinematograf”. Całuje damę, pojawia się jej mąż i zaczyna się bójka.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1898, 45 sekund.
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z oryginalnej kopii oraz negatywu obrazu.
Jarmark św. Jana w czesko-słowiańskiej wiosce (Svatojanská pouť v českoslovanské vesnici)
Widok na jarmark z karuzelą, tańczącą parą i linoskoczkiem zrealizowany podczas Wystawy Architektury.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1898, 48 sekund.
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z oryginalnej kopii oraz negatywu obrazu
Woltyżerka oddziału jeździeckiego praskiego Sokoła (Voltýžování jízdního odboru Sokola pražského)
W parku Letná w Pradze jeźdźcy towarzystwa sportowego Sokół ćwiczą figury akrobatyczne. W tle widać Zamek Praski. Ujęcia kupione przez braci Lumière w 1899 roku do ich katalogu.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1898, 47 sekund.
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z oryginalnej kopii.
Śmiech i płacz (Smích a pláč)
Zbliżenie twarzy Josefa Švaba-Malostranskiego i zmieniające się na niej emocje.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1898, 31 sekund.
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z oryginalnej kopii.
Przejazd otwartym tramwajem przez Pragę (Jízda Prahou otevřenou tramvají)
Kamera została umieszczona w kabinie motorniczego tramwaju, który podąża trasą wzdłuż i przez rzekę Wełtawę.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1908, 2 minuty.
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z negatywu obrazu.
Piąty Zlot Wszechsokolski w Pradze (Pátý všesokolský slet v Praze)
Film relacjonuje zlot towarzystwa sportowego Sokół w Pradze na Błoniach Leteńskich z ćwiczeniami i końcową paradą na Rynku Starego Miasta.
Realizacja: Jan Kříženecký, Czechy, 1907, 4 minuty 30 sekund (fragmenty).
Pokaz z kopii DCP, cz.-b.; plansze: CS, EN; napisy: PL; digitalizacja 2018. Żródło: Národní filmový archiv.
Film prezentowany z dupnegatywu obrazu.
PIERWSZE WREDNE BABY KINA cz. 2
The Cinema’s First Nasty Women to stworzona przez Maggie Hennefeld, Laurę Horak i Elif Rongen-Kaynakçi kolekcja blisko 100 europejskich i amerykańskich niemych filmów krótkometrażowych, nakręconych przez kobiety i z kobietami w rolach głównych, których wybór zostanie pokazany podczas SOUNDS OF SILENTS.
Filmy te wykorzystują różnorodne gatunki, od komedii slapstickowej do mieszczańskiej farsy, skupiając się nie tyle na mistrzostwie artystycznym, ile na czystej i wspaniałej rozrywce. Ich bohaterki mają niewiele wspólnego z typowymi diwami kina niemego – nie są piękne i bierne, ale aktywne, pomysłowe, uparte, często niegrzeczne i skupione na własnej przyjemności. Przede wszystkim jednak przypominają, że kino i feminizm mają długą, wspólną historię, która od początku służyła wywracaniu „tradycyjnego” porządku, podważaniu ról płciowych oraz kpinie z patriarchatu.
Filmy te wykorzystują różnorodne gatunki, od komedii slapstickowej do mieszczańskiej farsy, skupiając się nie tyle na mistrzostwie artystycznym, ile na czystej i wspaniałej rozrywce. Ich bohaterki mają niewiele wspólnego z typowymi diwami kina niemego – nie są piękne i bierne, ale aktywne, pomysłowe, uparte, często niegrzeczne i skupione na własnej przyjemności. Przede wszystkim jednak przypominają, że kino i feminizm mają długą, wspólną historię, która od początku służyła wywracaniu „tradycyjnego” porządku, podważaniu ról płciowych oraz kpinie z patriarchatu.
opracowanie: Paulina Haratyk
Wściekłość pani Plumette (La fureur de Mme Plumette; De sterke mevrouw Plumette)
Mąż pani Plumette wyjeżdża na ryby co miesiąc, w trakcie miesiączki żony, czym rozpala jej gniew, a ten dotyka wszystkich, którzy staną wtedy na jej drodze. Pani Plumette wyładowuje go na słabszych od siebie, aż trafia na… napastującego ją na ulicy hultaja. Takiej walki oczekiwaliśmy! Wtedy jednak jej pokojówka mruga do kamery, uświadamiając nam ambiwalentność przyjemności, którą czerpiemy z tej bijatyki.
Produkcja: Éclipse, Francja, 1912, 6 minut.
Reżyseria: nieznany. Obsada: Ellen Lowe.
Gęba Daisy Doodad (Daisy Doodad’s Dial)
Daisy, znudzona pani domu, niestrudzenie przygotowuje się do amatorskiego konkursu robienia min, aż doznaje kontuzji mięśni twarzy i nagrodę zgarnia jej mąż. Pojawia się jednak kolejna szansa i tym razem nic nie powstrzyma Daisy przed wygraną! Chyba że policja – w drodze na konkurs Daisy zostaje aresztowana za zakłócanie porządku swoimi przerażającymi minami. A to dopiero początek jej koszmarów… Film współreżyserowała odtwórczyni tytułowej roli Florence Turner, będąca pierwszą amerykańską gwiazdą filmową (zwaną „The Vitagraph Girl”).
Produkcja: Turner Films, Wielka Brytania, 1914, 9 minut.
Reżyseria: Florence Turner. Obsada: Florence Turner, Tom Powers.
Rosalie i fonograf (Rosalie et son phonographe)
Ten niestety niekompletny film, w oryginalny sposób łącząc żywy plan z animacją poklatkową, ukazuje zalety ówczesnej nowinki technologicznej – fonografu. Rosalie z niesłabnącym entuzjazmem prezentuje go każdemu kogo spotka, wywołując równie dużo radości, ile chaosu, gdyż muzyce płynącej z fonografu nie mogą się oprzeć nawet martwe przedmioty.
Produkcja: Pathé Frères, Francja, 1911, 4 minut.
Reżyseria: Romeo Bosett; Obsada: Sarah Duhamel.
Sounds of Silents 2025 